KAVILJE & SHPUTË NË SALVEO
Çdo hap është një test i kapacitetit të kaviljes dhe shputës.
Plani bazohet në lëvizjen, forcën, ekuilibrin dhe tolerancën ndaj ecjes, vrapimit ose kërcimit.
Kur duhet vlerësim urgjent
PATOLOGJITË DHE PARAQITJET KLINIKE
Çfarë mund të shkaktojë simptoma në kavilje dhe shputë?
Këto janë problematikat kryesore, jo një listë diagnostike për vetëvlerësim. E njëjta simptomë mund të ketë burime të ndryshme dhe gjetjet në imazheri nuk shpjegojnë gjithmonë dhimbjen.
Ligamentet dhe stabiliteti
Ndrydhja laterale e kaviljes+
Distension ose çarje e ligamenteve në anën e jashtme të kaviljes, më shpesh ATFL dhe CFL, zakonisht kur shputa rrotullohet përbrenda.
- Dhimbje, ënjtje dhe mavijosje në anën e jashtme
- Dhimbje gjatë ecjes ose mbajtjes së peshës
- Ndjeshmëri mbi ligamentet dhe ndonjëherë ndjesi paqëndrueshmërie
Dëmtimi i sindezmozës (“high ankle sprain”)+
Dëmtim i ligamenteve që lidhin tibian me fibulën mbi artikulacionin e kaviljes. Shpesh shërohet më ngadalë se ndrydhja laterale.
- Dhimbje mbi pjesën e përparme ose të sipërme të kaviljes
- Dhimbje me rrotullimin e këmbës, ecjen ose shtytjen nga toka
- Vështirësi më e madhe në ngarkesë, ndërsa mavijosja mund të jetë e kufizuar
Ndrydhja mediale e ligamentit deltoid+
Distension ose çarje e kompleksit ligamentar në anën e brendshme të kaviljes pas eversimit ose traumës rrotulluese. Mund të shoqërohet me frakturë ose dëmtim të sindezmozës.
- Dhimbje dhe ënjtje në anën mediale të kaviljes
- Dhimbje gjatë mbajtjes së peshës
- Ndjeshmëri mbi ligamentin deltoid dhe ndonjëherë paqëndrueshmëri
Paqëndrueshmëria kronike e kaviljes+
Episode të përsëritura të “ikjes” së kaviljes pas ndrydhjeve, të lidhura me dobësi mekanike dhe/ose kontroll neuromuskular të reduktuar.
- Ndjesi se kavilja lëshon në terren të pabarabartë ose sport
- Ndrydhje të përsëritura
- Dhimbje, ënjtje ose pasiguri që vazhdon pas dëmtimit fillestar
Tendinat
Tendinopatia e pjesës së mesme të Akilit+
Gjendje e lidhur me ngarkesën në segmentin e tendinit zakonisht 2–6 cm mbi thembër, me ndryshime të strukturës dhe kapacitetit të tendinit.
- Dhimbje dhe ngurtësi mbi tendinën e Akilit, veçanërisht në mëngjes
- Dhimbje në fillim ose pas vrapimit dhe kërcimit
- Trashje dhe ndjeshmëri në pjesën e mesme të tendinit
Tendinopatia insertionale e Akilit+
Mbingarkesë e tendinit në vendin ku ngjitet në kalkaneus, ndonjëherë e shoqëruar me ndryshime kockore ose bursale.
- Dhimbje në pjesën e pasme të thembrës
- Dhimbje me këpucë të forta, ecje përpjetë ose ngritje në majë të gishtave
- Ngurtësi, trashje ose ndjeshmëri në insertim
Ruptura e tendinit të Akilit+
Çarje e pjesshme ose e plotë e tendinit, zakonisht gjatë shtytjes së fuqishme, sprintit ose kërcimit. Kërkon vlerësim të shpejtë.
- Kërcitje ose ndjesi sikur dikush goditi pjesën e pasme të këmbës
- Dhimbje dhe ënjtje e papritur
- Dobësi e madhe në shtytje dhe vështirësi për t’u ngritur në majë të gishtave
Tendinopatia e tibialis posterior dhe shputa e sheshtë e fituar+
Dëmtim progresiv i tendinit që mbështet harkun medial, shpesh pjesë e deformimit progresiv të shputës së sheshtë.
- Dhimbje dhe ënjtje pas maleolës mediale ose përgjatë harkut
- Ulje progresive e harkut dhe devijim i thembrës
- Vështirësi ose pamundësi për ngritje njëkëmbëshe në majë të gishtave
Tendinopatia ose subluksacioni i tendinave peroneale+
Mbingarkesë, çarje ose rrëshqitje e tendinave peroneale pas maleolës laterale, shpesh pas ndrydhjes ose sportit me kthesa.
- Dhimbje pas ose poshtë maleolës laterale
- Dhimbje me eversim, vrap ose terren të pabarabartë
- Klikim ose kërcim i tendinit dhe ndonjëherë paqëndrueshmëri
Tendinopatia e tibialis anterior+
Irritim i tendinit në pjesën e përparme të kaviljes dhe sipër shputës, shpesh nga ecja përpjetë, vrapi ose presioni i këpucës.
- Dhimbje përpara kaviljes ose në pjesën mediale të shputës
- Dhimbje gjatë ngritjes së shputës lart ose ecjes përpjetë
- Ndjeshmëri dhe ndonjëherë ënjtje përgjatë tendinit
Artikulacionet dhe kërci
Osteoartriti i kaviljes dhe shputës+
Degjenerim i kërcit, shpesh pas frakturës ose dëmtimeve të mëparshme në kavilje dhe në artikulacionet e shputës. Vetëm imazheria nuk përcakton intensitetin e simptomave.
- Dhimbje me ecje dhe ngarkesë
- Ngurtësi, ënjtje dhe kufizim i lëvizjes
- Vështirësi në terren të pabarabartë ose shtytjen nga gishtat
Lezioni osteokondral i talusit+
Dëmtim i kërcit dhe kockës nën të në kupolën e talusit, shpesh pas një ndrydhjeje ose frakture.
- Dhimbje e thellë brenda kaviljes që vazhdon pas traumës
- Ënjtje e përsëritur me aktivitet
- Klikim, kapje, bllokim ose ndjesi paqëndrueshmërie
Impingementi anterior ose posterior i kaviljes+
Kompresim i indeve të buta ose kockës në skajin e lëvizjes, përpara gjatë dorsifleksionit ose prapa gjatë plantarfleksionit.
- Dhimbje përpara me squat, zbritje shkallësh ose sprint
- Dhimbje prapa gjatë pointe, goditjes së topit ose zbritjes nga kërcimi
- Kufizim i lëvizjes dhe ndonjëherë ënjtje ose bllokim
Artriti inflamator, përdhesi ose artriti septik+
Inflamacion i artikulacionit nga sëmundje reumatologjike, kristale ose infeksion. Artriti septik është urgjencë mjekësore.
- Dhimbje, ngrohtësi, skuqje dhe ënjtje e artikulacionit
- Fillim i papritur dhe dhimbje shumë e fortë te përdhesi ose infeksioni
- Temperaturë, plagë afër artikulacionit ose gjendje e rënduar kërkojnë vlerësim urgjent
Thembra dhe fascia plantare
Fasciopatia plantare+
Gjendje e lidhur me ngarkesën në fascien plantare pranë ngjitjes në thembër; “spuri” kockor nuk është domosdoshmërisht burimi i dhimbjes.
- Dhimbje poshtë dhe nga ana mediale e thembrës
- Dhimbje më e fortë në hapat e parë pas gjumit ose pushimit
- Simptoma pas qëndrimit të gjatë, ecjes ose vrapimit
Sindroma e jastëkut dhjamor të thembrës+
Irritim ose ulje e aftësisë amortizuese të jastëkut nën kalkaneus, shpesh nga goditjet e përsëritura ose presioni.
- Dhimbje e thellë në qendër të thembrës
- Dhimbje më e madhe zbathur ose në sipërfaqe të forta
- Ndjesi mavijosjeje gjatë qëndrimit dhe ecjes
Parashputa dhe gishtat
Hallux valgus (bunion)+
Devijim progresiv i gishtit të madh drejt gishtave të tjerë dhe prominencë mediale e kokës së metatarsalit të parë.
- Gungë dhe dhimbje në bazën e gishtit të madh
- Skuqje ose presion nga këpucët
- Vështirësi në ecje dhe deformim i gishtave në raste të avancuara
Hallux rigidus+
Artrozë e artikulacionit të parë metatarsofalangeal që kufizon sidomos shtrirjen e gishtit të madh gjatë shtytjes.
- Dhimbje dhe ngurtësi në bazën e gishtit të madh
- Dhimbje gjatë ecjes, vrapimit ose ngritjes në majë të gishtave
- Prominencë kockore dorsale dhe kufizim progresiv i lëvizjes
Metatarsalgjia dhe sinoviti i MTP+
Term klinik për dhimbje nën kokat metatarsale, që mund të lidhet me mbingarkesë, irritim të artikulacionit ose shpërndarje jooptimale të presionit.
- Dhimbje ose djegie në pjesën e përparme të shputës
- Ndjesi sikur ecet mbi një guralec
- Dhimbje me qëndrim, ecje, vrap ose këpucë të ngushta
Dëmtimi i pllakës plantare dhe deformimi i gishtit të dytë+
Distension ose çarje e strukturës që stabilizon pjesën plantare të artikulacionit MTP, më shpesh te gishti i dytë.
- Dhimbje poshtë bazës së gishtit
- Ndjesi paqëndrueshmërie ose gisht që ngrihet dhe devijon
- Ënjtje dhe dhimbje gjatë shtytjes në ecje
Neuroma e Morton-it+
Trashje dhe irritim i nervit interdigital, më shpesh midis metatarsaleve të tretë dhe të katërt, nga kompresimi i përsëritur.
- Djegie ose dhimbje në parashputë që përhapet në gishta
- Mpirje ose shpime në gishtat fqinjë
- Ndjesi guraleci në këpucë dhe përkeqësim me këpucë të ngushta
Sesamoiditi dhe fraktura e sesamoidit+
Mbingarkesë ose frakturë e kockave të vogla nën artikulacionin e gishtit të madh, të cilat marrin ngarkesë gjatë shtytjes.
- Dhimbje poshtë bazës së gishtit të madh
- Dhimbje gjatë vrapit, kërcimit ose ecjes në majë të gishtave
- Ënjtje ose mavijosje, veçanërisht pas traume
Turf toe+
Distension i kompleksit plantar të artikulacionit të gishtit të madh pas hiperekstenzionit të detyruar, shpesh në sporte me sprint dhe sipërfaqe të forta.
- Dhimbje dhe ënjtje në bazën e gishtit të madh pas traumës
- Dhimbje gjatë shtytjes dhe ndryshimit të drejtimit
- Kufizim ose paqëndrueshmëri e artikulacionit në dëmtime më të rënda
Struktura, nervat dhe rritja
Shputa e sheshtë fleksibël+
Ulje e harkut medial gjatë ngarkesës që mund të jetë variant normal dhe pa simptoma; bëhet klinikisht e rëndësishme kur shoqërohet me dhimbje ose kufizim.
- Lodhje ose dhimbje në hark, thembër ose kavilje
- Vështirësi me ecje të gjatë ose sport
- Harku rishfaqet kur shputa nuk mban peshë në formën fleksibël
Shputa kavus+
Hark i lartë, shpesh me shpërndarje të shtuar të presionit në thembër dhe parashputë; ndonjëherë lidhet me gjendje neurologjike.
- Dhimbje dhe kallozitete nën thembër ose metatarsale
- Paqëndrueshmëri dhe ndrydhje të shpeshta të kaviljes
- Deformim i gishtave ose vështirësi me këpucët
Koalicioni tarsal+
Lidhje jonormale midis dy ose më shumë kockave të pjesës së pasme të shputës, që mund të kufizojë lëvizjen dhe të bëhet simptomatik në adoleshencë.
- Shputë e sheshtë e ngurtë dhe lëvizje e kufizuar
- Dhimbje rreth pjesës së pasme të shputës ose kaviljes
- Ndrydhje të përsëritura dhe lodhje me aktivitet
Apofiziti i kalkaneusit (sëmundja Sever)+
Irritim i pllakës së rritjes në pjesën e pasme të thembrës te fëmijët dhe adoleshentët aktivë; nuk është sëmundje e tendinit te të rriturit.
- Dhimbje e thembrës gjatë vrapit dhe kërcimit
- Ndjeshmëri kur shtrydhet anash kalkaneusi
- Çalim ose ecje në majë të gishtave pas aktivitetit
Sindroma e tunelit tarsal+
Kompresim i nervit tibial ose degëve të tij pas maleolës mediale, që mund të prodhojë simptoma ndijore në shputë.
- Djegie, mpirje ose shpime në shputë dhe thembër
- Simptoma që shtohen me qëndrim ose ecje
- Ndjeshmëri pas maleolës mediale dhe ndonjëherë dobësi e muskujve të vegjël
Trauma dhe kocka
Fraktura e kaviljes+
Thyerje e maleolës laterale, mediale dhe/ose posteriore, shpesh me dëmtim ligamentar. Stabiliteti dhe pozicioni i artikulacionit përcaktojnë urgjencën.
- Dhimbje, ënjtje dhe mavijosje pas traumës
- Pamundësi ose vështirësi e madhe për të mbajtur peshë
- Deformimi, plaga ose ndryshimi i qarkullimit kërkojnë urgjencë
Dëmtimi Lisfranc+
Distension, frakturë ose zhvendosje në kompleksin tarsometatarsal të mesit të shputës. Mund të duket si ndrydhje, por kërkon identifikim të hershëm.
- Dhimbje dhe ënjtje në mesin e shputës
- Mavijosje në pjesën plantare të shputës
- Dhimbje e fortë gjatë mbajtjes së peshës ose shtytjes
Fraktura e metatarsalit të pestë+
Thyerje në bazën ose boshtin e metatarsalit të pestë; fraktura Jones ka rrezik më të lartë për shërim të vonuar për shkak të furnizimit me gjak.
- Dhimbje dhe ënjtje në anën e jashtme të shputës
- Dhimbje me ecje ose ngarkesë
- Mavijosje dhe ndjeshmëri e lokalizuar mbi kockë
Frakturat e stresit të shputës dhe kaviljes+
Dëmtim kockor nga ngarkesa e përsëritur që tejkalon rikuperimin, shpesh në metatarsale, navikular, kalkaneus ose tibien distale.
- Dhimbje graduale dhe e lokalizuar që shtohet me aktivitet
- Ndjeshmëri e qartë mbi kockë dhe ndonjëherë ënjtje
- Dhimbje që mund të përparojë nga sporti te ecja ose pushimi
Fraktura e kalkaneusit ose talusit+
Thyerje e kockave kryesore të pjesës së pasme të shputës, zakonisht pas rënies nga lartësia ose traume me energji të lartë.
- Dhimbje dhe ënjtje e madhe në thembër ose kavilje
- Pamundësi për të mbajtur peshë
- Mavijosje e gjerë, deformim, mpirje ose plagë kërkojnë urgjencë
Artropatia Charcot+
Dëmtim progresiv i kockave dhe artikulacioneve në një shputë me neuropati, më shpesh nga diabeti. Shputa e nxehtë dhe e fryrë kërkon vlerësim të shpejtë.
- Ënjtje, nxehtësi dhe skuqje shpesh me dhimbje më të vogël se pritej
- Ndryshim progresiv i formës së shputës
- Ulçerë, temperaturë ose dyshim për infeksion kërkon vlerësim urgjent
Përshkrimet janë orientuese. Diagnoza vendoset nga historia, ekzaminimi klinik dhe, vetëm kur indikohet, imazheria ose analizat.
VLERËSIMI
Çfarë kontrollojmë?
Testet përzgjidhen sipas historisë, simptomave dhe objektivave. Nuk përdoret një paketë identike për çdo pacient.
- Lëvizja dhe stabiliteti i kaviljes
- Forca e pulpës dhe shputës
- Ekuilibri dhe kontrolli njëkëmbësh
- Toleranca ndaj ngarkesës sportive
RRUGA E REHABILITIMIT
Shqyrtojmë mekanizmin, kilometrat, sipërfaqen, këpucët dhe ndryshimet e fundit.
Vlerësojmë dorsifleksionin, shputën dhe kontrollin e këmbës.
Zhvillojmë forcën e pulpës dhe shputës, si edhe stabilitetin njëkëmbësh.
Kërcimi dhe vrapimi rifuten pasi baza e forcës e lejon.
Testet dhe reagimi ndaj ngarkesës udhëheqin kthimin në aktivitet.
PYETJE TË SHPESHTA
Para vlerësimit.
Përgjigje orientuese për këtë problematikë; vendimi individual merret pas ekzaminimit.
Kur mund të ec pas një ndrydhjeje?
Varet nga dëmtimi, aftësia për të mbajtur peshë dhe reagimi; ngarkesa rritet sipas vlerësimit.
A mjafton ekuilibri për të parandaluar përsëritjen?
Ekuilibri është një pjesë; forca, lëvizja, kërcimi dhe kërkesat e aktivitetit duhen integruar.
Si vlerësohet tendina e Akilit?
Historia e ngarkesës, funksioni i pulpës dhe reagimi ndaj ecjes, vrapimit ose kërcimit japin kontekst.
Kur mund të rikthehem në vrapim?
Kur baza e forcës dhe toleranca ndaj ngarkesës lejojnë një progres të kontrolluar.
FIZIOTERAPI
Raste klinike
Vlerësimi, trajtimi dhe ndjekja e rasteve individuale të rehabilitimit.
0 raste
Ende nuk ka raste të publikuara në këtë kategori.
REZERVO VLERËSIM
Hapi i parë është vlerësimi i duhur.
Kontaktoni klinikën ose plotësoni kërkesën. Ajo dërgohet në mënyrë të sigurt në portalin e klinikës dhe konfirmohet nga stafi.
