GJU NË SALVEO
Dhimbja e gjurit kërkon një rrugë të qartë.
Nga vlerësimi fillestar te rikthimi në aktivitet ose sport, plani përshtatet me problemin, fazën dhe objektivat individuale.
Kur duhet vlerësim urgjent
PATOLOGJITË DHE PARAQITJET KLINIKE
Çfarë mund të shkaktojë simptoma në gju?
Këto janë problematikat kryesore, jo një listë diagnostike për vetëvlerësim. E njëjta simptomë mund të ketë burime të ndryshme dhe gjetjet në imazheri nuk shpjegojnë gjithmonë dhimbjen.
Artikulacioni dhe kërci
Osteoartriti (artroza) i gjurit+
Sëmundje e gjithë artikulacionit ku ndryshojnë gradualisht kërci, kocka subkondrale, sinoviumi dhe strukturat përreth. Ndryshimet radiografike nuk përputhen gjithmonë me intensitetin e dhimbjes.
- Dhimbje që zhvillohet gradualisht dhe shtohet me ecje, shkallë ose ngarkesë
- Ngurtësi pas pushimit ose në mëngjes, zakonisht me kohëzgjatje të shkurtër
- Ënjtje, ulje e lëvizshmërisë dhe vështirësi në ulje-ngritje
- Krepitacione dhe, në faza të avancuara, ndryshim i boshtit të gjurit
Dhimbja patellofemorale+
Dhimbje rreth ose prapa patelës që lidhet me ngarkimin e artikulacionit patellofemoral. Nuk është e njëjtë me kondromalacinë dhe mund të jetë e pranishme pa dëmtim të dukshëm të kërcit.
- Dhimbje e përparme e gjurit gjatë shkallëve, vrapimit, kërcimit ose squat-it
- Dhimbje pas qëndrimit ulur gjatë me gjurin e përkulur
- Ndjeshmëri rreth patelës
- Kërcitje që mund të shoqërojë lëvizjen, por nuk është vetë diagnozë
Dëmtimet kondrale dhe osteokondrale+
Dëmtime të kërcit artikular, me ose pa përfshirje të kockës poshtë tij. Mund të jenë pas traume, mbingarkese të përsëritur ose osteokondritit disekant.
- Dhimbje e thellë brenda artikulacionit gjatë ngarkesës
- Ënjtje që përsëritet pas aktivitetit
- Kapje ose bllokim kur ka fragment të paqëndrueshëm
- Kufizim i lëvizjes ose vështirësi në sport
Meniskët
Dëmtimet e meniskut+
Çarje traumatike ose degjenerative e meniskut medial ose lateral. Dëmtimet traumatike lidhen shpesh me rrotullim nën ngarkesë; ndryshimet degjenerative mund të shfaqen gradualisht dhe mund të jenë edhe pa simptoma.
- Dhimbje përgjatë vijës artikulare mediale ose laterale
- Ënjtje që mund të shfaqet disa orë pas dëmtimit
- Kapje, klikim i dhimbshëm ose bllokim
- Dhimbje gjatë squat-it, rrotullimit ose ndryshimit të drejtimit
- Pamundësi për ta shtrirë plotësisht gjurin në disa çarje të zhvendosura
Ligamentet
Dëmtimi i ligamentit të kryqëzuar anterior (ACL)+
Distension ose çarje e pjesshme apo e plotë e ligamentit që kufizon translacionin anterior dhe kontribuon në stabilitetin rotacional të gjurit. Shpesh ndodh gjatë pivotimit, frenimit ose uljes nga kërcimi.
- Ndjesi ose zhurmë “pop” në momentin e dëmtimit
- Ënjtje e shpejtë brenda orëve të para
- Ndjesi lëshimi ose paqëndrueshmërie, sidomos gjatë ndryshimit të drejtimit
- Humbje e lëvizjes dhe vështirësi për të vazhduar aktivitetin
Dëmtimi i ligamentit të kryqëzuar posterior (PCL)+
Dëmtim i ligamentit që kufizon translacionin posterior të tibias, shpesh nga goditja e pjesës së përparme të tibias me gjurin të përkulur ose nga hiperekstensioni.
- Dhimbje dhe ënjtje pas traumës
- Dhimbje në pjesën e pasme të gjurit
- Pasiguri gjatë zbritjes së shkallëve ose ngadalësimit
- Ndjesi paqëndrueshmërie në dëmtime më të mëdha ose të kombinuara
Dëmtimi i ligamentit kolateral medial (MCL)+
Distension ose çarje e ligamentit në anën e brendshme të gjurit, zakonisht nga një forcë valgus ose kontakt në anën laterale.
- Dhimbje dhe ndjeshmëri në anën mediale të gjurit
- Ënjtje e lokalizuar
- Dhimbje gjatë stresit valgus ose ndryshimit të drejtimit
- Paqëndrueshmëri mediale në dëmtimet e gradës së lartë
Dëmtimi i LCL dhe këndit posterolateral+
Dëmtim i ligamentit kolateral lateral dhe/ose stabilizuesve posterolateralë. Shpesh shkaktohet nga forcë varus, hiperekstension ose traumë me energji të lartë dhe mund të shoqërohet me dëmtime të tjera ligamentare.
- Dhimbje dhe ndjeshmëri në anën laterale ose posterolaterale
- Ënjtje dhe vështirësi në mbajtjen e peshës
- Ndjesi lëshimi, sidomos gjatë ndryshimit të drejtimit
- Mpirje ose dobësi e shputës kur preket nervi peroneal
Dëmtimet shumëligamentare dhe luksacioni i gjurit+
Dëmtim i dy ose më shumë ligamenteve kryesore, ndonjëherë me zhvendosje të artikulacionit. Mund të rrezikojë enët e gjakut dhe nervat dhe kërkon vlerësim urgjent.
- Deformim ose paqëndrueshmëri e theksuar pas traume
- Dhimbje dhe ënjtje e madhe
- Pamundësi për të mbajtur peshë
- Shputë e ftohtë, ndryshim ngjyre, puls i dobët, mpirje ose dobësi poshtë gjurit
Tendinat dhe aparati ekstensor
Tendinopatia patelare+
Gjendje e lidhur me ngarkesën e tendinit patelar, e zakonshme në sportet me kërcime dhe përshpejtime. Nuk është thjesht “inflamacion” dhe zakonisht zhvillohet gradualisht.
- Dhimbje e lokalizuar në polin e poshtëm të patelës ose përgjatë tendinit
- Dhimbje gjatë kërcimit, uljes, sprintit ose squat-it
- Ngurtësi ose dhimbje në fillim të aktivitetit
- Ndjeshmëri e lokalizuar mbi tendin
Tendinopatia e kuadricepsit+
Problem i lidhur me ngarkesën në tendinin e kuadricepsit mbi patelë. Shfaqet më shpesh te personat me volum të lartë kërcimesh, vrapimi ose ushtrimesh force.
- Dhimbje mbi patelë në bashkimin me tendinin
- Dhimbje gjatë squat-it, shkallëve, kërcimit ose ekstenzionit me rezistencë
- Ngurtësi pas pushimit
- Ndjeshmëri e lokalizuar mbi polin e sipërm të patelës
Ruptura e tendinit patelar ose të kuadricepsit+
Çarje e pjesshme ose e plotë e mekanizmit ekstensor të gjurit. Ruptura e plotë pengon transmetimin normal të forcës për të shtrirë gjurin dhe kërkon vlerësim të shpejtë ortopedik.
- “Pop”, dhimbje dhe ënjtje e menjëhershme
- Pamundësi për të drejtuar aktivisht gjurin ose për të ngritur këmbën drejt
- Gropë e prekshme mbi ose poshtë patelës
- Lëshim i gjurit gjatë mbajtjes së peshës
Patela
Instabiliteti dhe luksacioni i patelës+
Patela del pjesërisht ose plotësisht nga brazda trokleare, zakonisht drejt anës laterale. Mund të jetë episod i parë traumatik ose problematikë e përsëritur e ndikuar nga anatomia dhe kontrolli funksional.
- Ndjesi se patela po lëviz ose do të dalë nga vendi
- Deformim i dukshëm gjatë luksacionit akut
- Dhimbje dhe ënjtje, shpesh në anën mediale pas reduktimit
- Frikë ose pasiguri gjatë vrapimit dhe ndryshimit të drejtimit
Indet e buta
Sindroma e traktit iliotibial+
Dhimbje laterale e lidhur me ngarkesën dhe lëvizjen e përsëritur të gjurit, e zakonshme te vrapuesit dhe çiklistët.
- Dhimbje e lokalizuar në anën e jashtme të gjurit
- Dhimbje që shfaqet pas një distance ose kohe të caktuar vrapimi
- Përkeqësim në zbritje ose gjatë përkulje-shtrirjeve të përsëritura
- Ndonjëherë ndjesi fërkimi ose kërcitjeje laterale
Bursiti prepatelar dhe bursiti i pes anserinus+
Irritim ose inflamacion i bursave sipër patelës ose në anën anteromediale të tibias. Mund të lidhet me presion të përsëritur, goditje, mbingarkesë dhe, më rrallë, infeksion.
- Ënjtje e dukshme përpara patelës në bursitin prepatelar
- Dhimbje dhe ndjeshmëri anteromediale poshtë vijës artikulare në pes anserinus
- Dhimbje gjatë gjunjëzimit, shkallëve ose shtypjes së zonës
- Skuqje, nxehtësi dhe temperaturë kur ekziston dyshim për infeksion
Plica sinoviale dhe irritimi i trupit dhjamor infrapatelar+
Irritim i palës sinoviale mediale ose i trupit dhjamor të Hoffa-s, struktura të ndjeshme në pjesën e përparme të gjurit. Diagnoza kërkon përjashtimin e shkaqeve të tjera më të zakonshme.
- Dhimbje anteromediale ose poshtë patelës
- Kapje ose klikim i dhimbshëm gjatë përkulje-shtrirjes
- Dhimbje gjatë qëndrimit të zgjatur në këmbë, ekstenzionit ose squat-it
- Ndjeshmëri pranë patelës ose tendinit patelar
Mosha e rritjes
Osgood–Schlatter dhe Sinding–Larsen–Johansson+
Apofizite të lidhura me rritjen dhe tërheqjen e përsëritur të tendinit patelar, përkatësisht në tuberozitetin tibial ose në polin e poshtëm të patelës. Shfaqen te fëmijët dhe adoleshentët aktivë.
- Dhimbje e lokalizuar poshtë gjurit gjatë vrapimit, kërcimit ose gjunjëzimit
- Ndjeshmëri dhe ënjtje në tuberozitetin tibial ose polin e poshtëm të patelës
- Përmirësim me uljen e ngarkesës dhe rikthim të simptomave me aktivitet
- Gungë e dukshme në tuberozitetin tibial te Osgood–Schlatter
Gjendje të tjera
Kisti i Baker-it+
Grumbullim lëngu sinovial në pjesën e pasme të gjurit, shpesh si pasojë e një problematike brenda artikulacionit si osteoartriti, inflamacioni ose dëmtimi i meniskut.
- Ndjesi mbushjeje ose masë prapa gjurit
- Shtrëngim dhe kufizim gjatë përkuljes
- Dhimbje pas aktivitetit ose qëndrimit të zgjatur
- Ënjtje e pulpës kur kisti çahet, e cila duhet diferencuar urgjentisht nga tromboza
Frakturat rreth gjurit+
Fraktura të patelës, kondileve femorale ose platosë tibiale pas traume. Disa fraktura mund të ndodhin edhe pas një ngarkese të vogël kur kocka është e dobësuar.
- Dhimbje e fortë dhe ënjtje pas traume
- Pamundësi ose vështirësi e madhe për të mbajtur peshë
- Mavijosje, deformim ose dhimbje kockore e lokalizuar
- Pamundësi për të shtrirë gjurin në disa fraktura të patelës
Artriti inflamator, kristalin ose septik+
Inflamacion i artikulacionit nga sëmundje reumatologjike, depozitimi i kristaleve (si në përdhes) ose infeksion. Artriti septik është urgjencë mjekësore.
- Ënjtje, ngrohtësi, dhimbje dhe kufizim i gjurit
- Fillim i papritur dhe dhimbje e fortë në artritin kristalin ose septik
- Skuqje dhe temperaturë trupore, sidomos në infeksion
- Përfshirje e artikulacioneve të tjera ose ngurtësi e zgjatur mëngjesore në sëmundjet inflamatore
Dhimbja e referuar drejt gjurit+
Dhimbje që perceptohet në gju, por burimi mund të jetë artikulacioni i ijës, shtylla lumbare ose një nerv periferik. Gjuri mund të ketë ekzaminim lokal relativisht normal.
- Dhimbje gjuri e shoqëruar me dhimbje në ije, shpinë ose kofshë
- Mpirje, shpime ose dobësi që nuk përputhen me një strukturë lokale të gjurit
- Simptoma që ndryshojnë më shumë me lëvizjen e ijës ose shpinës sesa me gjurin
- Te fëmijët, çalim ose dhimbje gjuri pa gjetje të qarta lokale kërkon vlerësim të ijës
Përshkrimet janë orientuese. Diagnoza vendoset nga historia, ekzaminimi klinik dhe, vetëm kur indikohet, imazheria ose analizat.
VLERËSIMI
Çfarë kontrollojmë?
Testet përzgjidhen sipas historisë, simptomave dhe objektivave. Nuk përdoret një paketë identike për çdo pacient.
- Historia dhe mekanizmi i dëmtimit
- Lëvizja, forca dhe kontrolli
- Kërkesat e punës ose sportit
- Nevoja për koordinim ortopedik
RRUGA E REHABILITIMIT
Historia, mekanizmi, ënjtja, lëvizja, forca dhe funksioni vendosin pikën e nisjes.
Përcaktojmë nevojën për fizioterapi, ortopedi ose koordinim të kombinuar.
Forca, kontrolli neuromuskular dhe toleranca rriten progresivisht.
Ecja, kërcimi, vrapimi ose detyrat e sportit maten sipas objektivit.
Vendimi bazohet në simptoma, funksion dhe kërkesa, jo vetëm në kohë.
PYETJE TË SHPESHTA
Para vlerësimit.
Përgjigje orientuese për këtë problematikë; vendimi individual merret pas ekzaminimit.
A duhet të kem MRI para vlerësimit?
Jo domosdoshmërisht. Historia dhe ekzaminimi klinik ndihmojnë të vendoset nëse imazheria është e nevojshme.
Kur nevojitet ortopedi?
Kur mekanizmi, simptomat ose ecuria sugjerojnë nevojë për vlerësim specialisti, imazheri ose diskutim procedural.
Sa zgjat rehabilitimi?
Varet nga diagnoza, faza, ndërhyrjet e mëparshme dhe objektivi; pikat e rivlerësimit përcaktohen individualisht.
Kur mund të kthehem në sport?
Rikthimi bazohet në simptoma, funksion, kapacitet fizik dhe kërkesat e sportit.
FIZIOTERAPI
Raste klinike
Vlerësimi, trajtimi dhe ndjekja e rasteve individuale të rehabilitimit.
0 raste
Ende nuk ka raste të publikuara në këtë kategori.
REZERVO VLERËSIM
Hapi i parë është vlerësimi i duhur.
Kontaktoni klinikën ose plotësoni kërkesën. Ajo dërgohet në mënyrë të sigurt në portalin e klinikës dhe konfirmohet nga stafi.
