KYÇI I DORËS & DORA NË SALVEO
Dora dhe kyçi vlerësohen sipas funksionit që duhet të rifitoni.
Lëvizja, kapja, ndjeshmëria dhe koordinimi shqyrtohen në lidhje me punën, aktivitetet e përditshme ose sportin.
Kur duhet vlerësim urgjent
PATOLOGJITË DHE PARAQITJET KLINIKE
Çfarë mund të shkaktojë simptoma në kyçin e dorës dhe në dorë?
Këto janë problematikat kryesore, jo një listë diagnostike për vetëvlerësim. E njëjta simptomë mund të ketë burime të ndryshme dhe gjetjet në imazheri nuk shpjegojnë gjithmonë dhimbjen.
Tendinat dhe mbështjellësit e tyre
Tenosinoviti de Quervain+
Irritim dhe ngushtim i mbështjellësit të tendinave abductor pollicis longus dhe extensor pollicis brevis në anën e gishtit të madh të kyçit.
- Dhimbje dhe ndjeshmëri në anën radiale të kyçit
- Dhimbje gjatë kapjes, përdredhjes, ngritjes së fëmijës ose lëvizjes së gishtit të madh
- Ënjtje lokale ose kërcitje mbi tendinat
- Dhimbje e provokuar kur gishti i madh futet në grusht dhe kyçi devijohet drejt ulnës
Gishti në këmbëz (tenosinoviti stenozant)+
Ngushtim i kanalit ku kalon tendini fleksor, zakonisht në nivelin e pulley A1, që pengon rrëshqitjen e lirë të tendinit.
- Klikim ose kapje gjatë përkuljes dhe shtrirjes së gishtit
- Gishti mund të ngecë i përkulur dhe të lirohet papritur
- Dhimbje ose nodul në bazën palmare të gishtit
- Ngurtësi më e theksuar në mëngjes
Sindroma e interseksionit+
Irritim aty ku tendinat e kompartimentit të parë dorsal kryqëzohen me tendinat e kompartimentit të dytë në pjesën dorsoradiale të parakrahut distal. Duhet dalluar nga de Quervain.
- Dhimbje disa centimetra mbi kyç, në anën dorsoradiale
- Kërcitje ose fërkim gjatë lëvizjes së kyçit
- Dhimbje me ekstenzion të përsëritur, vozitje, ski ose ngritje peshash
- Ënjtje dhe ndjeshmëri mbi zonën e kryqëzimit të tendinave
Tendinopatia ose subluksacioni i extensor carpi ulnaris (ECU)+
Mbingarkesë e tendinit ECU ose paqëndrueshmëri e tij brenda mbështjellësit në anën ulnare të kyçit, shpesh pas rrotullimit të fortë ose në sportet me raketë.
- Dhimbje në anën ulnare dhe dorsale të kyçit
- Dhimbje gjatë ekstenzionit dhe devijimit ulnar kundër rezistencës
- Klikim ose kërcim i tendinit gjatë pronacion-supinacionit
- Dhimbje gjatë kapjes së raketës, ngritjes ose mbështetjes mbi dorë
Nervat periferikë
Sindroma e tunelit karpal+
Kompresim i nervit median gjatë kalimit në tunelin karpal. Në forma të zgjatura mund të shkaktojë humbje ndjeshmërie dhe dobësi të muskujve të tenarit.
- Mpirje, shpime, djegie ose dhimbje në gishtin e madh, tregues, të mesëm dhe gjysmën radiale të unazorit
- Simptoma gjatë natës ose gjatë mbajtjes së telefonit dhe drejtimit të mjetit
- Rënie e objekteve dhe vështirësi në lëvizjet e imëta
- Dobësi ose atrofi në bazën e gishtit të madh në raste të avancuara
Kompresimi i nervit ulnar në kanalin e Guyon-it+
Kompresim i nervit ulnar në anën palmare-ulnare të kyçit. Modeli ndijor dhe motorik varet nga vendi i kompresimit dhe duhet dalluar nga tuneli kubital.
- Mpirje ose shpime në gishtin e vogël dhe gjysmën ulnare të unazorit
- Dobësi e kapjes dhe pincës
- Vështirësi në hapjen dhe mbylljen e gishtave
- Dhimbje ose presion në anën ulnare të pëllëmbës, shpesh pas çiklizmit ose mbështetjes së zgjatur
Neuriti i nervit radial sipërfaqësor (Wartenberg)+
Irritim ose kompresim i degës ndijore sipërfaqësore të nervit radial pranë anës së gishtit të madh të kyçit. Nuk shkakton dobësi motorike.
- Djegie, shpime ose mpirje mbi anën dorsale të gishtit të madh dhe dorës
- Dhimbje nga ora, byzylyku, prangat ose presioni lokal
- Ndjeshmëri gjatë prekjes mbi trajektoren e nervit
- Mungesë e dobësisë së muskujve të dorës
Ligamentet, TFCC dhe stabiliteti
Dëmtimi i kompleksit fibrokartilagjinoz triangular (TFCC)+
Dëmtim traumatik ose degjenerativ i strukturave që stabilizojnë dhe amortizojnë anën ulnare të kyçit dhe artikulacionin radioulnar distal.
- Dhimbje në anën ulnare të kyçit
- Klikim ose kapje gjatë rrotullimit të parakrahut
- Dhimbje me kapje, përdredhje ose mbështetje mbi dorë
- Ndjesi paqëndrueshmërie ose dobësi gjatë ngritjes së objekteve
Dëmtimi i ligamentit skafolunar+
Distension ose çarje e ligamentit midis skafoidit dhe lunatumit. Mund të jetë akut pas rënies ose të çojë gradualisht në instabilitet dhe artrozë.
- Dhimbje dorsale ose radiale të kyçit pas rënies
- Dhimbje gjatë mbështetjes, shtytjes ose kapjes së fortë
- Klikim, kapje ose ndjesi paqëndrueshmërie
- Ënjtje dhe ulje e forcës së kapjes
Dëmtimi i ligamentit kolateral ulnar të gishtit të madh+
Distension ose çarje e ligamentit stabilizues në bazën e gishtit të madh, zakonisht pas devijimit të detyruar larg pëllëmbës. Dëmtimi i zhvendosur mund të formojë lezion Stener.
- Dhimbje dhe ënjtje në anën ulnare të artikulacionit MCP të gishtit të madh
- Dobësi gjatë pincës ose kapjes së objekteve
- Paqëndrueshmëri e gishtit të madh
- Mavijosje dhe dhimbje pas rënies ose traumës sportive
Ndrydhja e kyçit dhe dëmtimet e tjera ligamentare karpale+
Distension ose çarje e një ose më shumë ligamenteve të kyçit pas rënies, hiperekstenzionit ose rrotullimit. Një “ndrydhje” e dukshme mund të fshehë frakturë ose instabilitet.
- Dhimbje dhe ënjtje pas traume
- Dhimbje me lëvizje, kapje ose mbështetje mbi dorë
- Mavijosje dhe kufizim i lëvizjes
- Klikimi, deformimi ose dhimbja që nuk përmirësohet kërkojnë rivlerësim
Artikulacionet dhe kocka
Osteoartriti i bazës së gishtit të madh (CMC)+
Degjenerim i artikulacionit trapeziometakarpal në bazën e gishtit të madh, i cili ndikon veçanërisht funksionin e pincës dhe kapjes.
- Dhimbje në bazën e gishtit të madh gjatë hapjes së kavanozëve, kthimit të çelësave ose kapjes me majat e gishtave
- Dobësi e kapjes dhe pincës
- Ënjtje, deformim ose prominencë e bazës së gishtit
- Ngurtësi dhe ulje e hapjes së gishtit të madh
Osteoartriti i kyçit dhe artikulacioneve të gishtave+
Ndryshime degjenerative të kërcit dhe kockës, shpesh pas traumës në kyç ose në artikulacionet DIP, PIP dhe MCP të dorës.
- Dhimbje dhe ngurtësi që shtohen me përdorimin
- Ënjtje ose zmadhim kockor i artikulacioneve
- Ulje e lëvizjes, kapjes dhe shkathtësisë
- Kërcitje, deformim ose bllokim në disa raste
Artriti inflamator, kristalin ose septik+
Inflamacion i një ose disa artikulacioneve nga sëmundje reumatologjike, kristale ose infeksion. Artriti septik kërkon trajtim urgjent.
- Ënjtje, ngrohtësi, dhimbje dhe kufizim i artikulacionit
- Ngurtësi e zgjatur mëngjesore dhe përfshirje simetrike në disa sëmundje inflamatore
- Fillim i papritur dhe dhimbje e fortë në përdhes ose infeksion
- Skuqje, temperaturë ose plagë pranë artikulacionit kërkojnë vlerësim të shpejtë
Sëmundja e Kienböck-ut+
Nekrozë avaskulare e kockës lunate nga furnizimi i dëmtuar me gjak, që mund të çojë në kolaps të kockës dhe artrozë të kyçit.
- Dhimbje e thellë në pjesën qendrore-dorsale të kyçit
- Ënjtje dhe ngurtësi
- Dhimbje me ngarkesë ose ekstenzion të kyçit
- Dobësi progresive e kapjes
Indet e buta dhe gjendje të tjera
Kisti ganglion+
Masë beninje e mbushur me lëng që del nga një artikulacion ose mbështjellës tendini, më shpesh në pjesën dorsale ose palmare të kyçit.
- Gungë që mund të ndryshojë në madhësi
- Dhimbje ose parehati gjatë lëvizjes dhe mbështetjes
- Kufizim i lëvizjes kur masa është e madhe
- Mpirje ose dobësi kur ushtron presion mbi një nerv
Sëmundja e Dupuytren-it+
Trashje progresive e fascies palmare që formon noduse dhe kordonë, duke tërhequr një ose më shumë gishta në fleksion. Nuk është problem i tendinave.
- Noduse ose kordonë të fortë në pëllëmbë
- Pamundësi progresive për ta vendosur dorën të sheshtë
- Kontrakturë më shpesh e unazorit dhe gishtit të vogël
- Vështirësi në futjen e dorës në xhep, doreza ose kapjen e objekteve të mëdha
Sindroma komplekse e dhimbjes rajonale (CRPS)+
Gjendje dhimbjeje disproporcionale dhe ndryshimesh ndijore, autonome e motorike që mund të shfaqet pas frakturës, operacionit ose një dëmtimi tjetër. Diagnoza është klinike dhe kërkon përjashtimin e shkaqeve të tjera.
- Dhimbje djegëse ose ndjeshmëri shumë e lartë ndaj prekjes
- Ënjtje dhe ndryshime të temperaturës ose ngjyrës së lëkurës
- Djersitje, ndryshime të thonjve ose qimeve
- Ngurtësi, dobësi dhe përdorim i kufizuar i dorës
Trauma dhe infeksioni
Fraktura e radiusit distal+
Thyerje e radiusit pranë kyçit, zakonisht pas rënies mbi dorën e shtrirë. Mund të jetë ekstraartikulare ose intraartikulare dhe të shoqërohet me dëmtime të tjera.
- Dhimbje, ënjtje dhe mavijosje të menjëhershme
- Deformim i kyçit në frakturat e zhvendosura
- Vështirësi ose pamundësi për ta përdorur dorën
- Mpirje e gishtave, dorë e ftohtë ose plagë kërkojnë vlerësim urgjent
Fraktura e skafoidit+
Thyerje e kockës skafoide, zakonisht pas rënies mbi dorën e shtrirë. Radiografia fillestare mund të jetë normale dhe furnizimi i kufizuar me gjak rrit rrezikun e mosbashkimit.
- Dhimbje në anën e gishtit të madh të kyçit
- Ndjeshmëri në “snuffbox”-in anatomik
- Dhimbje gjatë kapjes ose shtypjes aksiale të gishtit të madh
- Ënjtje e lehtë dhe dhimbje që vazhdon pas një traume në dukje të vogël
Frakturat e tjera karpale dhe luksacioni perilunar/lunar+
Fraktura të kockave të tjera karpale ose zhvendosje komplekse rreth lunatumit pas traume me energji të lartë. Mund të dëmtojnë nervin median dhe kërkojnë vlerësim urgjent.
- Dhimbje dhe ënjtje e madhe e kyçit pas traume
- Kufizim i theksuar i lëvizjes dhe kapjes
- Deformim ose dhimbje e thellë qendrore
- Mpirje në territorin median ose dobësi e papritur e dorës
Frakturat e metakarpaleve dhe falangave+
Thyerje të kockave të pëllëmbës ose gishtave pas goditjes, shtypjes, rënies ose rrotullimit. Rotacioni i gishtit dhe përfshirja artikulare ndikojnë vendimin klinik.
- Dhimbje, ënjtje dhe mavijosje e lokalizuar
- Deformim, shkurtim ose kryqëzim i gishtave gjatë mbylljes së grushtit
- Dhimbje gjatë kapjes ose lëvizjes së gishtit
- Plagë, humbje ndjeshmërie ose qarkullim i dobët kërkojnë urgjencë
Luksacionet e gishtave dhe dëmtimi i pllakës volare+
Zhvendosje e artikulacionit ose dëmtim i stabilizuesit volar, më shpesh në artikulacionin PIP pas hiperekstenzionit. Mund të shoqërohet me frakturë avulsive.
- Deformim i dukshëm ose dhimbje pas përthyerjes së gishtit
- Ënjtje dhe mavijosje rreth artikulacionit
- Kufizim i përkuljes ose shtrirjes
- Paqëndrueshmëri, bllokim ose mpirje pas traumës
Dëmtimet e tendinave të gishtave (“mallet” dhe “jersey finger”)+
Te mallet finger dëmtohet tendini ekstensor në nyjën distale; te jersey finger shkëputet tendini fleksor profundus nga falanga distale. Të dyja kërkojnë identifikim të hershëm.
- Pamundësi për të shtrirë aktivisht majën e gishtit te mallet finger
- Pamundësi për të përkulur aktivisht nyjën distale te jersey finger
- Dhimbje, ënjtje ose mavijosje pas goditjes apo tërheqjes
- Deformim i majës së gishtit dhe humbje funksioni
Infeksionet e dorës dhe tenosinoviti fleksor infektiv+
Infeksion i lëkurës, indeve të thella, artikulacionit ose mbështjellësit të tendinit pas plage, kafshimi ose përhapjeje hematogjene. Tenosinoviti fleksor infektiv është urgjencë e dorës.
- Skuqje, nxehtësi, ënjtje dhe dhimbje që përkeqësohen
- Gisht i mbajtur i përkulur dhe dhimbje e fortë gjatë shtrirjes pasive
- Ndjeshmëri përgjatë mbështjellësit të tendinit
- Temperaturë, rrjedhje nga plaga, vijëzim i kuq ose gjendje e përgjithshme jo e mirë
Përshkrimet janë orientuese. Diagnoza vendoset nga historia, ekzaminimi klinik dhe, vetëm kur indikohet, imazheria ose analizat.
VLERËSIMI
Çfarë kontrollojmë?
Testet përzgjidhen sipas historisë, simptomave dhe objektivave. Nuk përdoret një paketë identike për çdo pacient.
- Lëvizja e kyçit, gishtave dhe gishtit të madh
- Forca e kapjes dhe pincës
- Toleranca ndaj mbështetjes dhe përsëritjes
- Ndjeshmëria dhe funksioni specifik i dorës
RRUGA E REHABILITIMIT
Përcaktojmë cilat detyra të përditshme, profesionale ose sportive janë kufizuar.
Kontrollojmë kyçin, gishtat, gishtin e madh dhe shenjat nervore.
Matim forcën e kapjes, pincës dhe tolerancën ndaj mbështetjes.
Rifuten shkrimi, puna manuale, pesha ose sporti në mënyrë progresive.
Funksioni praktik dhe toleranca përcaktojnë hapin tjetër.
PYETJE TË SHPESHTA
Para vlerësimit.
Përgjigje orientuese për këtë problematikë; vendimi individual merret pas ekzaminimit.
A duhet radiografi pas një traume?
Nevoja varet nga mekanizmi, deformimi, ndjeshmëria dhe aftësia për ta përdorur dorën; vlerësimi mjekësor vendos imazherinë.
Si rikthehet kapja pas frakturës?
Lëvizja, forca dhe detyrat funksionale progresojnë sipas shërimit dhe udhëzimeve mjekësore.
A trajtohen mpirja dhe shpimet vetëm me ushtrime?
Jo gjithmonë. Duhet të vlerësohet burimi i simptomave dhe nëse nevojitet koordinim specialistik.
Kur mund të rikthehem në punë manuale?
Kur lëvizja, kapja dhe toleranca përputhen me kërkesat reale të punës.
FIZIOTERAPI
Raste klinike
Vlerësimi, trajtimi dhe ndjekja e rasteve individuale të rehabilitimit.
0 raste
Ende nuk ka raste të publikuara në këtë kategori.
REZERVO VLERËSIM
Hapi i parë është vlerësimi i duhur.
Kontaktoni klinikën ose plotësoni kërkesën. Ajo dërgohet në mënyrë të sigurt në portalin e klinikës dhe konfirmohet nga stafi.
